GESCHIEDENIS

GESCHIEDENIS
woensdag 22 september 2010 15:10   

Geschiedenis van het gebouw
In 1900 werd een aanvang gemaakt met de bouw van de elektriciteitscentrale “Kennemerland” van de ENEM (Eerste Electriciteits Maatschappij), die vanaf 1901 de gehele gemeente Velsen en de gemeente Zandvoort van stroom heeft voorzien. Na in 1904 overgedragen te zijn aan de K.E.M. (Kennemer Electriciteits Maatschappij), werd deze vervangen door een grotere en krachtigere centrale, gebouwd onder architectuur van de architect J.B. van Loghem. Deze van Loghem, in Nederland en in het buitenland welbekend, heeft vele bouwprojecten van het elektriciteitsbedrijf (later P.E.N.) begeleid. In 1917 nam het Provinciaal Electriciteits Bedrijf (overheidsbedrijf) de stroomvoorziening en daarmee de centrale over. In 1931 liet de P.E.N. een nieuwe centrale bouwen in Velsen-Noord, waardoor dit gebouw niet meer als centrale fungeerde. Het heeft daarna verschillende functies vervuld, o.a. als conservenfabriek en jongerencentrum, totdat in 1970 het “Witte Tejater” in het gebouw gevestigd werd. Van het gebouw van Van Loghem, met berlagiaanse invloeden, zijn door de wijziging in functie bepaalde essentiële onderdelen zoals de schoorsteen verdwenen, hetgeen een verarming van het totaalbeeld is.

Geschiedenis van het Witte Theater
Allereerst: het Witte Theater is niet wit. De term “wit” is afkomstig uit de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw en betekent: vernieuwend, anders, uitdagend.

Het Witte Theater (toen nog gespeld als “Tejater”) is begonnen als workshop in de Stadsschouwburg Velsen met de zogenaamde “brandschermvoorstellingen”. Hierbij bevonden zowel acteurs als publiek zich op het podium van de schouwburg. Om een intieme sfeer te creëren liet men het brandscherm tussen het podium en de zaal van de Stadsschouwburg zakken. Vandaar de term brandschermvoorstellingen.

Het gebouw aan de Kanaalstraat, de voormalige elektriciteitscentrale van “PEN”, werd begin zeventiger jaren gekraakt door jongeren omdat het leeg stond. In navolging van landelijke ontwikkelingen als Paradiso te Amsterdam is hier toen een jongerencentrum van gemaakt: PEN jongerencentrum. Het bovenste gedeelte werd ingericht als theater. Hier kreeg de workshop Witte Tejater van onder andere de (roemruchte) gebroeders van Warmerdam een eigen plek.

In 1977 werd in samenwerking met het Filmhuis Velsen en het Jazzhuis Velsen de Stichting Witte Tejater opgericht. Halverwege de jaren ’80 werd de naam aangepast aan de tijd de j verviel en de h kwam terug. Eind jaren tachtig heeft de gemeente Velsen besloten geld beschikbaar te stellen om het Witte Theater te verbouwen tot haar huidige vorm.

Hiermee veranderde de voormalige elektriciteitscentrale in een volwaardige theaterzaal, ook geschikt voor films en popconcerten.

Vandaag de dag heeft het Witte Theater beschikking over tweederde van het gebouw. Helaas heeft de gemeente Velsen besloten per 1 augustus 2013 de subsidierelatie met de Stichting Witte Theater te beëindigen. Wat er in de toekomst met het gebouw zal gebeuren is nog niet definitief vastgesteld.

De overige gebruikers zijn: de Velser Gemeenschap die de beschikking heeft over een decorloods, de lokale radio en tv, de IJmuider Reddingsbrigade en de kelder van het gebouw is een opslagplaats voor Velser amateurverenigingen.